رمضان ماه روزه داری است ، و میلیونها انسان مومن به نیت قرب الهی روزه می گیرند . حقیقت روزه داری تمرین و مراقبت از نفس برای رسیدن به کمال است ، و این فلسفه اصلی حکم الهی است ، و هر فایده دیگری ( مثل فواید بهداشتی روزه ) فایده جنبی روزه می باشد .

2) روزه داری سبب تقویت سیستم ایمنی بدن میشود.در روزه داری ذخیره چربی بدن مورد استفاده قرار می گیرد و با عث نو شدن ذخایر چربی بدن می شود که خود منجر به شادابی و نشاط بدن می گردد.

3) کاهش رسوبات چربی در شریان ها و پیشگیری از تصلب شرایین از دیگر فواید روزه است.

4) کاهش سدیم و کاهش وزن بر اثر گرسنگی که به دفع نمک و آ ب مربوط می شود.

5)کاهش فشار خون ودفع برخی سموم متراکم در بدن نیز جزء فواید روزه می باشند .

6) کاهش متابو لیسم پایه که به دنبال کاسته شدن اثر گرما زایی مواد غذایی ایجاد می شود و افزایش سلولهای تولید کننده آنتی بادی در روزه داری .

7) تاثیر مثبت روزه داری بر کاهش التهاب مزمن کلیه که به دنبال مصرف زیاد پروتئین ایجاد میشود . روزه داری بر درمان آسم نیز موثر است زیرا مصرف زیاد گلوکز و پروتئین باعث مشکلات تنفسی می گردد.

اما آنچه مهم است اینکه برای دستیابی به این همه فواید باید اصول صحیح روزه داری را دانست که به عنوان بهداشت تغذیه روزه داری مطرح است . اگـــر روزه داری به نحوی باشد که امروزه شاهدآن هستیم

( یعنی پرخوری هنگام افطار و سحر و تحمل گرسنگی برای مدت 15 تا 16 ساعت ) نه تنها فایده ای ندارد بلکه مشکلات عدیده ای را نیز به خصوص در دستگاه گوارش به بار می آورد ، بنابرین با برنامه ریزی بهتر برای یک تغذیه صحیح در ماه مبارک رمضان و پرهیز از پر خوری می توان آمادگی لازم را برای بهره گیری از برکات معنوی این ماه به دست آورد ، و با رعایت نیازهای غذایی در حد قابل قبول از زیان های ناشی از کم غذایی در امان بود و از فواید بهداشتی روزه بهره برد .

روزه دار می تواند با در نظر گرفتن نیاز طبیعی خود به گونه ای برنامه ریزی کند که تقریبا" غذای مورد نیاز روزانه ی خود را به جای چند وعده در 2 وعده ( افطار و سحری ) دریافت کند ، به خصوص در مورد نوجوانان در حال رشد که اخیرا" به بلوغ و تکلیف شرعی رسیده اند ، اما سایرین بهتر است با رعایت توصیه های بهداشتی کمتر از جیره معمولی روزانه دریافت کنند .

برنامه غذایی نوجوانان در هنگام روزه داری باید به گونه ای باشد که در هر وعده ( افطار و سحر ) کالری و پروتئین مورد نیاز بدن را دریافت کنند ، بنابرین باید از خوردن غذاهای پر حجم اما کم کالری و آبکی در افطار خودداری کنند و هنگام سحر برای صرف سحری از خواب برخیزند .

خوردن حداقل یک لیوان شیر یا معادل آن ماست ، خوردن پنیر ، گوشت یا تخم مرغ در افطاری و غذای متداول خانواده ها به عنوان افطاری و یک غذای دیگر در سحری سفارش می شود .

نوجوانان باید از سبزیجات تازه ، ضدعفونی شده یا میوه جات و مقدار کافی آب و سایر نوشیدنی ها در فاصله بین افطار و سحر استفاده کنند ، البته نوشیدن آب فراوان در وسط غذا یا بلافاصله پس از صرف آن باعث رقیق شدن شیره گوارشی و اختلال در هضم می شود ؛ همچنین لازم است از انجام فعالیت سنگین ورزشی که موجب تشنگی می شود ، و از خوردن تنقلات فراوان در فاصله افطار و سحر خودداری کنند ، تا معده آنها به هنگام صرف سحری کاملا" خالی و آماده غذای سحر باشد .

خوردن چند دانه بادام هنگام سحری علاوه بر غذای پیش بینی شده سود مند است . خوردن آب زیاد بعد از سحری از بیم تشنگی در روز کار درستی نیست ، بلکه باعث احساس نفخ و اختلال در هضم می شود خوردن میوه در هنگام سحر باعث افزایش مقاومت بدن در برابر تشنگی شود .

1 ) اجتناب از خوردن بعضی از غذاهای نامناسب و مشکل ساز هنگام افطار که متاسفانه تا حدود زیادی متداول است مثل خوردن آش رشته همراه با نعناع سرخ کرده و پیاز داغ فراوان که پر حجم و تا حدودی دیر هضم هستند مناسب افطار نیستند و سبب ترش کردن و احساس ناخوشایند ناشی از اختلالات هضم میشوند.

2 ) خوردن پشمک،بامیه و زولبیا به مقدار زیاد و تنقلات دیگر را باید جزو عادات نامناسب دانست .

3 ) تیریت کردن نان در آبگوشت یا غذاهای دیگر نیز معمولا با اختلال هضم و نفخ همراه میشود.

4 ) از خوردن آب سرد ، نوشایه و ...... در آغاز زمان افطار جدا" خودداری کنید ، حتی اگر تشنه اید به جای آب سرد کمی آب گرم یا چای میل کنید . افطار را با خوردن خرما ، کشمش ، و عسل آغاز کنید ، به این ترتیب اشتها کنترل می شود . خوردن چای شیرین کمرنگ ، فرنی و حلیم بی روغن در آغاز افطار خوب است اما در زمان سحر ممکن است منجر به تشنگی در طول روز شود .

5 ) حتما" برای صرف سحری کمی زودتر از خواب برخیزید ، تا ضمن استفاده از برکات معنوی ساعات مناجات با خدا با آرامش خاطر سحری بخورید ، حتی اگر میل به خوردن غذا در سحر ندارید ، خوردن آب ، چای ، شیر و مانند اینها را فراموش نکنید .

6 ) معده خالی در هنگام افطار تحمل غذای سنگین را ندارد ، بنابرین خوردن غذاهایی که هضم آنها آسان است و تقریبا" نرم برای افطار مناسب است .

7 ) اگر تخم مرغ میل می کنید در درجه اول به صورت آب پزسفت و در درجه دوم نیم بند باشد . گفتنی است نیمرو دیر هضم تر از تخم مرغ آب پز است .

8 ) سالاد بدون پیاز مکمل خوبی برای غذاها در سحر می باشد . بادنجان ، فلفل و سایر ادویه ها گاهی موجب بروز احساس تشنگی در طول روز می شود .

9 ) مصرف نوشابه های گازدار به طور کلی و در ماه رمضان به طورخاص ، موجب تحریک معده به خصوص در افراد مبتلا به التهاب معده می شود ، بنابرین در سفره های ماه رمضان نباید هیچ جایی برای نوشابه های گازدار وجود داشته باشد .

روزه فرمان خدا و تمرینی برای زندگی سالم و با معنویت و تلاشی برای نزدیکی به خدا و دستیابی به مراحلی از تقواست . انتخاب روشهای بهداشتی و تغذیه مناسب می تواند با تامین سلامت بیشتر ، انسان را برای بهره گیری بیشتر،از برکات این ماه خدا یاری کند .

گرد آورنده : زهرا شکرالهی – کارشناس واحد آموزش سلامت مرکز بهداشت غرب اهواز