مقدمه : تالاسمی یک واژه یونانی است که از دو کلمه تالاسا به معنی دریا و امی به معنی خون گرفته شده و به آن آنمی مدیترانه ای یا آنمی کولی و در فارسی کم خونی می گویند . تالاسمی یک بیماری همولتیک مادرزادی است که طبق قوانین مندل به ارث   می رسد . تالاسمی به گروهی از اختلالات ژنتیکی خون اطلاق می شود که عمدتاً در افرادی از تبار مدیترانه ای ، آفریقایی و آسیایی رخ میدهد . در کشور ما پراکندگی این بیماری در مناطق نزدیک به دریای خزر (استانهای هرمزگان ، سیستان و بلوچستان و بوشهر ) ، خوزستان ، فارس و جنوب کرمان از سایر نقاط کشور شایعتر است . این بیماری به دو صورت شدید ( ماژور ) و خفیف ( مینور ) ظاهر میشود .

علائم و عوارضی که تالاسمی در بیماران ایجاد می کند : در نوع ماژور تالاسمی (کم خونی شدید ) هموگلوبین غیر طبیعی خون افزایش یافته و هموگلوبین قرمز خون کاهش پیدا می کند . این کم خونی باعث بزرگ شدن طحال و کبد و تغییر قیافه ظاهری او میشود . بنابراین به علت پایین آمدن مداوم خون ، بیمار مجبور است مدام خون تزریق کند و در اثر تزریق خون که دارای مقدار زیادی آهن است و در اثر خود بیماری که باعث شکسته شدن هموگلوبین ( گلبولهای قرمز ) و آزاد شدن آهن می شود ، میزان آهن خون افزایش یافته و بافت های عمده بدن چون ؛ قلب ، کبد ، طحال و ... رسوب        می کند و سبب ایجاد مشکلات دیگری می شود که تنها به کمک آمپول دسفرال می توان از تجمع آهن جلوگیری کرد . مصرف مداوم دسفرال با قیمت بالای آن ، موجب بروز مشکلات اقتصادی در خانواده ها می شود .
راههای پیشگیری از تالاسمی
انجام آزمایش خون از نظر کم خونی ( CBC ، الکتروفورز و هموگلوبین A2 )
انجام آزمایش روی جنین در هفته های اول حاملگی ( هفته ی دهم )
با یک آزمایش ساده می توانید جلوی بروز مشکلات بسیاری که در صورت داشتن فرزند تالاسمی با آن برخورد خواهید نمود را بگیرید . در صورت ابتلای جنین به تالاسمی ماژور حداکثر تا هفته ی شانزدهم بارداری از نظر شرعی و قانونی مجوز ختم حاملگی توسط پزشکی قانونی صادر می گردد .تالاسمی در ایران حضور تاسف باری دارد و در حدود سی هزار نفر این بیماری را در خود دارند و هرسال به این تعداد نیز اضافه می شوند . کسانی که در ایران  تالاسمی در خود دارند به چهار گروه تقسیم میشوند .  گروه اول مبتلایانی که دسترسی به امکانات پزشکی و درمانی ندارند و از درمان صحیح یعنی تزریق خون و دسفرال محروم می باشند . گروه دوم بیمارانی که به موقع بیماریشان تشخیص داده می شود و خون تزریق می نمایند ؛ اما از دسفرال و سایر اقدامات درمانی استفاده نمی کنند . گروه سوم کسانی که بیماریشان به موقع تشخیص داده میشود ، تزریق مناسب خون همراه با روش های جانبی را به موقع دریافت می دارند و طول عمری قابل ملاحظه خواهند داشت . گروه چهارم بیمارانی که دسترسی به پیوند مغز استخوان داشته اند ، احتمال بهبودی آنان تا حدود زیادی میسر میباشد.
امید است با اتکا به خداوند تبارک و تعالی در آینده ای نه چندان دور در اثر پیشرفت های علمی ، تالاسمی هم مانند بیماریهای شایع دوران گذشته ریشه کن شود .
ادامه دارد
مریم فصیحی کرمی
کارشناس علوم آزمایشگاهی مرکز بهداشت غرب اهواز
Maryam_fasihi@yahoo.com

   همزمان با سال تحصيلي طرح آهنياري دختران نوجوان در غرب اهواز اجرا مي گردد. 
مهندس مهرداد شريفي رئيس مركز بهداشت غرب اهواز با اعلام اين خبر گفت : شانزده هزار (16000) دختر نوجوان در دبيرستان ها و مدارس راهنمايي غرب شهرستان اهواز هم در مناطق شهري و هم در مناطق روستايي بصورت 16 هفته متوالي و هرهفته يكبار قرص آهن دريافت خواهند كرد .
وي علت اجراي اين برنامه را شيوع بالاي كم خوني فقر آهن در دختران و زنان سنين باروري خواند و گفت : زنان بدليل موقعيت فيزيولوژيكي بدنشان و همچنين بارداري ها و زايمان ذخاير آهن خود را به سرعت از دست مي دهند و فقر آهن باعث كم خوني و در نتيجه بسياري از مشكلات ازجمله خستگي زودرس كاهش مقاومت در برابر عفونت ، كم هوشي و كاهش ظرفيت كاري مي شود . بنابراين چند سالي است كه برنامه آهنياري در مدارس اجرا          مي شود .
وي افزود : در نظر است امسال بيش از 250000 قرص آهن در مدارس توزيع شود و انتظار داريم پدران و مادران و مسئولين محترم مدارس اهميت اين موضوع را بدانند و همكاري هاي لازم را جهت توجيه نوجوانان به مصرف اين قرص ها بعمل آورند و علاوه بر استفاده از مكمل هاي دارويي جهت جلوگيري از سوء تغذيه و آنمي فقر آهن از 4 گروه مواد غذايي به صورت روزانه استفاده كنند./